فراتر از قمهٔ «هلیا»: شبکه‌‌‌‌های اجتماعی به مثابهٔ «بازنمود تحولات تدریجی و پنهان»

...
۱۴۰۰/۴/۲۱ دوشنبه
(0)
(0)
فراتر از قمهٔ «هلیا»: شبکه‌‌‌‌های اجتماعی به مثابهٔ «بازنمود تحولات تدریجی و پنهان»
فراتر از قمهٔ «هلیا»:  شبکه‌‌‌‌های اجتماعی به مثابهٔ «بازنمود تحولات تدریجی و پنهان»

✅ در روز‌‌‌‌های گذشته ویدیویی در شبکه‌‌‌‌های اجتماعی دست به دست شد که در آن چند دختر نوجوان به نزاع با یکدیگر می‌پردازند. در حین زد و خورد علاوه بر الفاظ رکیکی که دختران به هم نثار می‌کنند ناگهان یکی از آنها به نام «هلیا» قمه بزرگی را از زیر لباس خارج می‌کند و در میان تعجب و حیرت حاضران به تهدید آنها می‌پردازد.

✅انتشار این ویدیو هرچند دستمایه گفتگو‌‌‌‌های شوخی و جدی فراوانی در فضای مجازی شد، اما مکتوب حاضر از منظر نگاه به شبکه‌‌‌‌های اجتماعی به مثابه «بازنمود بخشی از تحولات ارزشی جامعه» به این ویدیو می‌نگرد و به دلایلی که در ادامه بیان خواهد شد به همه مرتبطان فضای مجازی و افراد و نهاد‌‌‌‌های حاکمیتی و غیرحاکمیتی متصدی تعلیم و تربیت و اخلاق، از حوزه‌‌‌‌های علمیه گرفته تا وزارت آموزش و پرورش، سفارش می‌کند اینگونه ویدیوها را بارها از زوایای گوناگون مورد تامل و مداقه قرار دهند.

✅ توضیح مطلب این که:
🔻 1. جامعه در کلیت خود همچون اندام یک انسان است که در طول زمان از نظر فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و حتی اخلاقی تغییر می‌کند. این تغییرات چون به صورت تدریجی و با شیب ملایم است معمولا خود را به آسانی نشان نمی‌دهد. همین تدریج و ناپیدایی می‌تواند موجب غفلت یا بدفهمی مدیران و سیاستگذاران و مبلغان تربیت و اخلاق از شناسایی و تحلیل آنها شود.

🔻 2. از آنجا که روند تغییر و تحولات فرهنگی و ارزشی نسل جدید می‌تواند صبغه مثبت یا منفی داشته باشد، افراد و نهاد‌‌‌‌های متصدی تربیت و اخلاق بایستی بتوانند مدیران ارشد و شهروندان را برای مواجهه معقول و منطقی با آنها راهنمایی و آماده کنند. لازمه این کار، آن گونه که از سخن امام صادق(ع) بر می‌آید، «آگاهی به زمان» است («اَلْعَالِمُ بِزَمَانِهِ لاَ تَهْجُمُ عَلَيْهِ اَللَّوَابِسُ»؛ تحف العقول، ج۱، ص ۳۵۶).

🔻 3. فضای مجازی و به ویژه شبکه‌‌‌‌های اجتماعی امروزه یکی از ابزار‌‌‌‌های همگانی برای رسیدن به شناختی است که از آن سخن به میان آمد. برخلاف زمان‌‌‌‌های گذشته، امروزه هر شهروند عادی با دسترسی به اینترنت و داشتن یک تلفن همراه می‌تواند در کمترین زمان و با کمترین هزینه آنچه در گوشه و کنار جامعه می‌گذرد را در قالب عکس و فیلم به سمع و نظر همگان برساند، و چه بهتر که مرتبطان با اخلاق و تعلیم و تربیت نخستین و مهم ترین مخاطبان این گزارش ها باشند و بتوانند به ویدیوها از منظر شناخت تحولاتِ زیرپوستی جامعه بنگرند، منطق و ماهیت این تحولات را بشناسند، عوامل متنوع و پیامد‌‌‌‌های متعدد آنها را تبیین کنند و رویکرد مواجهه درست با آنها را روشن نمایند.

🔻 4. شبکه ها به مثابه پنجره ای هستند که بزرگترها می‌توانند از آن ببینند که بچه ها چگونه بزرگ می‌شوند و به موازات این که از نظر جسمی قد می‌کشند چگونه اخلاق و رفتارشان هم، خوب یا بد، تغییر می‌کند. بازتاب رفتار نادرست بچه ها در قاب این پنجره هرچند ما بزرگترها را آزرده خاطر می‌کند ولی راه چاره بستن پنجره نیست، بلکه اصلاح رفتار بچه ها است.

🔻 5. تصاویری که از رفتار‌‌‌‌های نادرست نوجوانان و جوانان در شبکه‌‌‌‌های اجتماعی منتشر می‌شود هرچند قابل تعمیم به همه افراد این نسل نیست، اما «نشانه» تغییرات فرهنگی و ارزشی در «بخش هایی» از این نسل است. به عنوان مثال، در ویدیویی که از نزاع هلیا و دوستانش منتشر شد چند نکته قابل قابل توجه است: 1. عدم مراعات پوششی که همواره مورد تبلیغ و تایید نهاد‌‌‌‌های تبلیغی و تربیتی جامعه بوده است. 2. بیان سخنان رکیکی که در فضای عمومی جامعه ما به ویژه از سوی خانم ها کمتر بیان می‌شود. 3. همراه داشتن قمه توسط دختران، در حالی که تاکنون این اسلحه نوعا از سوی عده ای خاص از پسران استفاده می‌شده است. 4. تماشاچی بودن اطرافیان و حتی تشویق دختران به ادامه دعوا از سوی پسران حاضر در محل. 5. ناتوانی در مدیریت خشم و استفاده از خشونت به عنوان راه حل مشکلات. از تحلیل مجموع این رفتارها می‌توان نوعی تغییر در سامانه ارزشی و سبک زندگی برخی از جوانان، و تغییر مفاهیم ارزشی منتسب با جنسیت را نزد آنها مشاهده کرد.

🔻 6. قمه ای که توسط دختر حاضر در نزاع حمل می‌شده جالب ترین نکته برای کاربران شبکه‌‌‌‌های اجتماعی بود. این برای کاربران عادی شاید ایرادی نداشته باشد ولی کسانی که می‌خواهند با نگاهی «پدیدارشناسانه» به کمک این ویدیوها به «رفتارشناسی» و تحلیل «تحولات ارزشی» نسل جدید بپردازند، و از آن مهم تر، سمت و سوی آینده این تغییرات را پیش بینی کنند باید از این ظواهر بگذرند و به فراتر از قمه بنگرند.

 

حسینعلی رحمتی
21 تیر 1400

نظرات کاربران
*نام و نام خانوادگی
* پست الکترونیک
* متن پیام

بستن
*نام و نام خانوادگی
* پست الکترونیک
* متن پیام

0 نظر
آمار سایت
مشاهده کامل آمار