آسیب شناسی اخلاق پژوهی فناوری اطلاعات در جامعه ما (4): کمبود منابع اصلی و پژوهش های بنیادین

...
۱۴۰۱/۱۰/۱۴ چهارشنبه
(0)
(0)
آسیب شناسی اخلاق پژوهی فناوری اطلاعات در جامعه ما (4): کمبود منابع اصلی و پژوهش های بنیادین
آسیب شناسی  اخلاق پژوهی فناوری اطلاعات در جامعه ما (4): کمبود منابع اصلی و پژوهش های بنیادین


🔻 اگر همین الان کسی از شما بخواهد یک کتاب مرجع مثل دانشنامه که مهم ترین موضوعات مربوط به «اخلاق فناوری اطلاعات»‌ را به زبان فارسی بیان کرده باشد به او معرفی کنید قطعا در پاسخ در می‌مانید. چرا؟ چون متاسفانه در این عرصه آن گونه که باید کار نکرده ایم، در حالی که در کشورهای دیگر در این زمینه ها گاه کتاب های چند جلدی در چند هزار صفحه نوشته شده است.
🔻 بدون وجود این منابع، کسانی که برای پژوهش های خود به اطلاعات اصلی مربوط به این رشته نیاز دارند با مشکل مواجه می‌شوند. مثلا طلبه یا دانشجویی که بخواهد درباره موضوع هایی چون حریم خصوصی یا تزاحم اخلاقی در فضای مجازی تحقیق کند نیازمند آن است که اولا با تعریف، تاریخچه و نظریه های مطرح در اخلاق فناوری اطلاعات آشنایی داشته باشد، ثانیا بداند روش تحقیق در این زمینه به چه صورت است، ثالثا بداند آیا در این زمینه ها قبلا کاری شده است یا خیر. همچنین استادی که می‌خواهد درباره اخفا تدریس کند باید یک متن درسیِ مدون داشته باشد.

🔻 مقصود از «منابع بنیادین» مجموعه ای متنوع است که از دانشنامه تخصصی گرفته، تا درسنامه، دستینه (Handbook)، درآمد و مقدمه (Introduction to…)، فهرست لغات و اصطلاحات، تاریخچه، روش شناسی و منبع شناسی را در بر می‌گیرد

🔻 از آنجا که نمی‌شود انتظار داشت هرکس قصد تحقیق در زمینه اخلاق فناوری اطلاعات را دارد خودش از ابتدا این منابع پایه را هم تدوین کند، لازم است موسسات و مراکز علمی و پژوهشی در این زمینه اقدام کنند. ولی متاسفانه در کشور ما در این باره کار چندانی نشده است و ما با فقر شدید منبع مواجه ایم. برخی از معدود مواردی که نگارنده اطلاع دارد از این قرار است:
1. ابراهیمی، یاسر، منشورهای اخلاقی در عرصه فناوری اطلاعات و ارتباطات، قم: دانشگاه قم، 1392.
2. ثقه الاسلامی، علیرضا، واژه نامه تخصصی اخلاق اطلاعات و رایانش، قم: دانشگاه قم، 1393.
3. چکیده مقالات برگزیده اخلاق فناوری اطلاعات، گردآوری و ترجمه: علیرضا ثقه الاسلامی، قم: دانشگاه قم، 1393.
4. رحمتی، حسینعلی، روش تحقیق و اندیشه ورزی درباره اخلاق فناوری اطلاعات (در دست انجام).
5. رحمتی، حسینعلی، ماخذشناسی اخلاق فناوری اطلاعات و ارتباطات، قم: دانشگاه قم، 1392.
6. رحمتی، حسینعلی، نظام موضوعات و مسائل اخلاقی فناوری اطلاعات و ارتباطات (در دست انجام).
7. شهریاری، حمید، اخلاق فناوری اطلاعات، قم: دانشگاه قم، 1389.
8. مجموعه نویسندگان، اخلاق فناوری اطلاعات از آغاز تا امروز، قم: دانشگاه قم، 1393.
9. مجموعه نویسندگان، مسائل اخلاق فناوری اطلاعات در روایات اسلامی، قم: دانشگاه قم، 1391.

🔻 تامل در موارد فوق نشان می‌دهد که چه میزان کارهای دیگری باید در زمینه اخلاق فناوری اطلاعات، به ویژه ازمنظر اخلاق اسلامی، انجام شود که تاکنون نشده است. برخی از مهم ترین دلایل این کم کاری را می‌توان این گونه برشمرد:
🔹 1. عدم احساس نیاز و ضرورت:
بسیار از مراکز علمی و پژوهشی ما به اخلاق فناوری اطلاعات توجه لازم را ندارند و آن گونه که باید آن را در اولویت های پژوهشی خود قرار نداده اند.
🔹2. کمبود پژوهشگر متخصص:
متاسفانه در طی چند دهه گذشته برای تربیت اخلاق پژوهان فضای مجازی کار جدی نشده است. لذا تعداد این افراد که نوعا به صورت خودجوش و فردی در این زمینه کار می‌کنند بسیار اندک اند.
🔹3. ضعف روحیه کار جمعی:
ما نوعا اهل پژوهش های گروهی نیستیم؛ در حالی که پژوهش های بنیادین معمولا باید توسط جمعی از محققان انجام شود.
🔹4. کمبود بودجه:
با توجه به این که انجام پروژه هایی چون دانشنامه های تخصصی هم زمان بر است هم بودجه خوار، ممکن است برخی مراکز هزینه کردن در این زمینه را مقرون به صرفه ندانند. که البته این تصور درستی نیست.

✍️حسینعلی رحمتی

📆 20 دی 1401
📭@harahmati

نظرات کاربران
*نام و نام خانوادگی
* پست الکترونیک
* متن